گرداننده : رضا قاسمی نشريه ادبی

صفحه‌ی نخست

مقاله

داستان

شعر

گفت و گو

نمايشنامه

طنز

مواد خام ادبی

درباره‌ی دوات

تماس

کتابخانه دوات

دعوت به مراسم
 کتابخوانی

 

کوشیار پارسی
 

سگ ها دیگر سخن نمی گویند

 

نشریه ی  گرنتا (GRANTA) مثل سال های 1983 و 1993، نمایه ای از بیست نویسنده ی مهم جوان تر از چهل سال در بریتانیا را ارایه داده است. نیمی از اینان نویسندگان زن هستند و بسیاری مهاجر. چندگانگی فرهنگی به این شکل سابقه نداشته است. اما، تجربه ی ادبی در کارهای ارایه شده، رخت بربسته است یا این که بلعیده و هضم شده است.

فکرش را بکنید: نشریه ی ادبی به فارسی  باشد که نه تنها اعتبار ِ ادبی، بلکه خواننده ی بسیار هم داشته باشد.  و این نشریه هر ده سال یک بار، به ترین نویسندگان ِ جوان ِ ایرانی را معرفی کند. نمایه ای از میان ده ها نویسنده که به دست گروه داوران ِ مستقل – ناقدان و نویسندگان - و با خواندن انبوهی کار ِ چاپ شده و نشده ارایه بشود. چه جانی خواهد بخشید این کار به ادبیات! هر ده سال یک بار هیجان ِ این که نام چه کسی در نمایه خواهد آمد. هر ده سال یک بار بحث و جدل ِ داغ در این باره که نام ِ چه کسی نیامده است و چرا و نام ِ چه کسی به ناحق آمده است. هر ده سال یک بار، حدس و گمان درباره ی "نسل ِ نو در ادبیات پارسی". و هر ده سال یک بار شگفتی از دیدن ِ نام ِ ناآشنایی در میان ِ ستارگان ِ درخشیده ی جوان. [و نه ادعاهای بی هوده ی "من مرد ِ اول ِ ادبیات ایران" و الخ.]

شوربختانه چنین سنتی در کشورمان نیست. ما یا جایزه ی ادبی نداریم، یا اگر داریم بسیارش را داریم که در گام ِ اول به نویسندگان ِ جا افتاده و صاحب کتاب(ها) نظر دارد و نه نویسنده ی تازه نفس ِ از راه رسیده. رفتار ِ دشمنانه ی ناقدان، رسانه ها و هم کاران نیز در این توجه و بی توجهی بی اثر نیست. راه ِ درازی در پیش است.

دلیل ِ کافی پس وجود دارد که به نشریه گرنتا حسودی مان بشود که برای سومین بار، بیست نویسنده ی جوان تر از چهل سال را معرفی کرده است. "مجله ی نوشتن ِ نو" (Magazine of New Writing) [همین گرنتا] در آغاز دهه ی هشتاد سده ی بیستم، زمانی که بدبینان می گفتند ادبیات انگلیس در احتضار است، شماره هاش را به شکل کتاب منتشر کرد. داوران ِ گرنتا در سال 1983 نویسندگان ِ تازه ای را معرفی کردند که جانشین لشکر ِ پیران شد و بیش تر ِ همین نویسندگان از سرشناس ترین نویسندگان ِ اکنون ِ جهان اند: Martin Amis, Pat Barker, Julian Barnes

Kazuo Ishiguro, Ian McEwan, Salman Rushdi, Graham Swift و شماری دیگر. معرفی ِ سال 1993 موفقیت کم تری داشت، اما نام های بزرگی از میان همان نمایه برخاسته اند: Louis de Berniéres,

Hanif Kureishi, Lawrence Norfolk, Ben Okri, Jeannette Winterson. نویسندگان ِ جوانی که ادبیات ِ انگستان را ده سال سر ِ پا نگه داشته اند.  

اکنون نوبت سال 2003 رسیده است که در ماه ژانویه اعلام شد و در آپریل به گونه ی رسمی در شماره 81 نشریه گرنتا انتشار یافت. (Granta 81, Best of Young British Novelists 2003). بیست نویسنده ی جوان:

Zadie Smith, Sarah Waters, Toby Litt و A.L. Kennedy که نامش در نمایه ی سال 1993 نیز بود. این نام ها، نام های آشنای خوانندگان انگلیسی زبان اند، اما نام های دیگری نیز هستند که با نخستین کتاب منتشر شده جای خود را باز کرده اند: , Alan Warner, Dan Rhodes, Andrew O Hagan  (Our Fathers)

 , Hari Kunzru (The Impressionist) Rachel Seiffert (The Dark Room) و در کنار اینان دو نویسنده که هنوز کتابی چاپ نکرده اند: Monica Ali, Adam Thirlwell که بر اساس ِ دست نوشته ی چاپ نشده به این نمایه افزوده شده اند.

سردبیر گرنتا، که همراه با Hilary Mantel نویسنده و ناقدان ادبی گاردین، ابزرور و بوک سلر (The Bookseller) عضو گروه پنج نفره ی داوران بوده است، در درآمد بر این شماره می نویسد که چه گونه از تابستان گذشته کار 139 نویسنده را باید می خوانده و داوری می کرده است. می نویسد که تقریبن نیمی از بیست نام انتخاب شده، نویسندگان زن هستند، چهار نفر از بیست نفر پدر یا مادر غیر اروپایی دارند، پانزده درصد اسکاتلندی، هفت و نیم درصد اهل ولز و پنج درصد اهل ایرلند شمالی اند. یعنی که این رنگارنگی چندفرهنگی در بیست سال گذشته به بزرگی اکنون نبوده است.

جای غرزدن برای ناقدان ِ غرغرو همیشه هست. مرز ِ سنی مثلن؛ که افراد ِ زاده شده  پیش از 31 دسامبر 1963 حق انتخاب شدن نداشتند. چندین نام ِ دیگر حذف شدند که در صورت چند روز تفاوت در زادروزشان بی تردید در این نمایه حضور می داشتند. دو نفر نیز به این دلیل که گذرنامه ی انگلیسی نداشتند، حذف شدند.

نکته ی دوم این است که داوران نمی توانند بدانند که نویسنده ی یک کتاب خوب می تواند جای گاه ِ ادبی مهمی در ادبیات کشور هم داشته باشد. گاردین نویسنده ی انگلیسی-هندی برنده ی جایزه ی ادبی بوکرپرایز سال 1997 Arundhati Roy را مثال می آورد که هر ناقدی که برای حرفش ارزش قایل بود او را یکی از امیدهای آینده ی ادبیات نامیده بود، اما خود ِ او اندکی پس از دریافت جایزه اعلام کرد که دیگر نخواهد نوشت. هر نویسنده ی خوبی می تواند One-book wonder باشد. یکی از نویسندگان ِ گزیده ی این نمایه Dan Rhodes در انتهای معرفی نامه ی خود نوشته است: "قصد ندارم باز هم بنویسم". شوخی است این یا جدی؟

سر و صداهای دیگری هم در مورد ِ عدم حضور نام های دیگر هست: J.K. Rowling نویسنده ی کتاب کودکان که ناشرش به درستی او را معرفی نکرده است. اما اسم Giles Foden با رمان The Last King of Scotland منتشر شده به سال 1998 درباره ی اوگاندای عیدی امین چرا نیست؟ یا Alex Garland با رمان ِ بسیار خوب و استقبال شده ی The Beach. یا Farrell Maggie O که  با رمانGone dYou After  ناقدان سردستش می بردند؟ می توان به این نمایه نام های دیگری هم افزود. برنده ی جایزه ی بوکرپرایز سال 2002  Yann Martel یا نویسنده ی اسکاتلندی-هلندی  Michel Faber را.

با این همه نمی توان به داوران ایراد گرفت. بسیاری از  نویسندگان که ناقدان از آن ها نام برده اند، پس از انتشار نخستین کتاب هیچ نقشی در ادبیات نداشته اند، یا که کارهای بدی ارایه کرده اند و همین ناقدان غرغرو که حالا سر و صدا راه انداخته اند، از منتقدین منفی نویس ِ کتاب هاشان بوده اند.

کسی که می خواهد با داوران هم نظر نباشد، می تواند همین شماره 81  گرنتا را به عنوان سند به کار گیرد. گرچه این هم عادلانه نیست که با خواندن ِ 4 تا 28 صفحه از یک رمان، درباره ی کار نویسنده داوری قطعی کنیم. برای مثال: پاره ای که از کار Zadie Smith آمده است، داستان ِ سستی است درباره ی دلال ِ سمج ِ خانه و مشتری ِ پرتردیدش و خواننده نمی تواند باور کند که کار ِ قوی Withe Teeth  را هم همین نویسنده نوشته است. یا Sarah Waters که پنج سال پیش با رمانی درباره ی رابطه ی هم جنس گرایانه ی دو زن خوانندگان و ناقدان را به شگفتی واداشت و در این جا پاره ای از کار تازه اش آمده که حتا نمی توان حدس زد این نوشته از آن همان نویسنده ی قوی است.

کارهای نویسندگان ِ تازه کار کنجکاوی بیش تری می انگیزند. Adam Thirlwell را ناشر به داوران معرفی کرده است. آمیزه ای از میلان کوندرا و وودی آلن. تابستان آینده رمانش منتشر خواهد شد که پر است از صحنه های سکس غریب، اما پاره ای که در این جا آورده شده پر است از پرگویی درباره ی زوج عاشقی که آرزوی داشتن فرزند دارند اما به کورتاژ تن می د هند. Monica Ali   که در پاکستان شرقی زاده شده، از تنهایی زن بنگلادشی می نویسد که به عنوان عروس مرد پیری به محله ی مهاجران لندن آورده شده است. این داستان بسیار خوب، بخشی است از رمان Dinner with Dr Azad که هم زمان با گرنتاانتشار یافته است. کار نویسندگان قدیمی تر مثل Alan Warner  و Robert McLiam Wilson در این شماره، خوانندگان را کنجکاوتر می کند. وارنر که با چهار رمان در هفت سال از پرکارترین نویسنگان اسکاتلندی به شمار می آید، در The Costa Pool Bums  به گونه ی طنزآمیز و زیبایی از یکی از اوباش طرف دار فوتبال می نویسد که با دوستش به کوستا بلانکا می رود تا به عنوان لوله کش، استخری در آن جا را خراب و ناامن کنند. نوشته ی مک لیام ویلسن The Dreamed  به عکس داستان رازواره ای است از پیرمردی که از زمان جنگ جهانی دوم چندبار در ماه کنار سربازان جوانی  بیدار می شود که از مرگ در جنگ های گوناگون بازگشته اند. نوعی رئالیسم جادویی که با جزییات دقیق شرح داده می شود. حتا درگیری های بوروکراسی برای ثبت نام این جوانان از جنگ برگشته که ده ها سال پیش مرده اند و جایی در جامعه ندارند به ظرافت و دقت کم نظیری نوشته شده اند. این رمان با نام The Extremists  سال آینده منتشر خواهد شد. به خاطر بسپاریم.

 

Rachel Cusk نویسنده ی چهار رمان که به خاطر رمان Saving Agnes  جایزه ی Whitbread First Novel Award را دریافت کرد، کوتاه ترین نوشته در گرنتا را دارد:Sacrifice of Isaac sCaravaggio  After که بر اساس یک پرده نقاشی از قصه های کتاب مقدس نوشته است. پدری به پسر و زنش به خاطر رابطه ی عاشقانه با زن دیگری خیانت می کند. این یکی از زیباترین داستان های این دفتر است. کار خوب دیگرBeautiful mI Look نوشته ی Ben Rice است. تراژدی کمدی درباره ی مردی که همه ی مجموعه ی گران بهایش را به خندق می ریزد تا زندگی زناشویی ش را نجات دهد. نوشته ی قوی دیگر Leading Men  از Peter Ho Davies بازی روانی میان رودلف هِس نازی و زندانی در ولز است با آلمانی یهودی پناهنده ای در سال 1945 که باید گواهی دهد او با آگاهی و تعادل روانی کامل دست به کشتار زده است. گفت و گوها بر سر فیلم تبلیغاتی که میان بازجو و متهم در می گیرد، در این پاره ی نسبتن بلند آن قدر زیبا هستند که خواننده را به انتظار انتشار خود کتاب با عنوان The Bad Shepherd بنشاند.

در این شماره  گرنتا داستان های بسیاری هستند که باید جداگانه از آن ها حرف زد. اما به راستی این BYBN (به ترین نویسندگان جوان بریتانیا) در 2003، نشان از جنبش ِ نوین ِ ادبی دارد؟ خوش بختانه نه! در سال 2000 مجموعه داستانی با عنوان All Hail the New Puritans  منتشر شد که مانیفست ده ماده ای سخت گیرانه ای داشت در مورد نوشتن: تخیل ِ محض، نابی ِ دستور زبان، بدون ِ تجربه ی نو، بدون طنز، بدون به کارگیری ِ شگردهای روایت و غیره؛ که از پانزده نویسنده ی معرفی شده هیچ خبری نشده است. تنها یکی از آنان در نمایه ی گرنتا آمده است: Toby Litt که تجربی ترین کار طنزآمیز را نوشته است. هفت قطعه ی آلیس در سرزمین عجایب وار درباره ی شکار خرگوش که خمیازه آورترین کار چاپ شده در این شماره هستند.

کار تجربی، حتا در شکل گذشته از فیلتر پسامدرنیستی، در گرنتا جایی ندارد. به زبان ساده: داوران گرنتا کار ساده و آسان را می پسندند. تنها دو کار از دو نویسنده: Litt و David Peace با کار نوی Working-class writer بیرون از این معیار به حساب می آیند یا Nicola Barker با داستان سوررئالیستی The balance که مجموعه ای است از گفت و گوهای گوناگون و تک گویی، که راه به جایی نمی برد و بیش از باقی نویسندگان مورد نقد منفی قرار گرفته است. کار رئالیسم جادویی مک لیام ویلسون هم تجربه ی تازه ای نیست. تجربه انگار مرده است. Dan Rhodes که در سال 2000 کتاب Anthropology and a Hunderd Other Stories   را چاپ کرد و به گونه ی محالی خود را مجبور کرد تا 101 داستان با 101 واژه بنویسد، اکنون دارد درباره ی سگی در ایتالیا رمان می نویسد. سگ که بهانه ی داستان های رئالیستی دیگری است، حتا حرف هم نمی زند.

 

گرنتابه هر حال نشان می دهد که ادبیات انگلیس، حتی درون مرزهای محدود معیارگذاری ها چند جانبه و گوناگون است. همان نتیجه ای که شماره ی 1993 نیز داشت. می توان تصور کرد که نویسندگانی چون Rachel Cusk ، Peter Ho Davies،  Robert McLiam Wilson پس از بیست سال به اندازه ی Kazuo Ishiguro و Ian McEwan و     Graham Swift اعتبار دارند. و اگر پس از بیست سال بعدتر شنیدیم که مونیکا علی 76 ساله برنده ی جایزه ی نوبل ادبی شده است، یادمان خواهد آمد که کاری از او را برای نخستین بار در گرنتا خوانده ایم.

 

 

نمایه ی 20 نویسنده ی منتخب گرنتا 2003

 

1-                              Monica Ali (1967)، زاده پاکستان شرقی، رشدکرده در انگلستان، رمان اول: Brick Lane

2-                              Nicola Barker (1966)، زاده ی انگستان، رشد کرده در افریقای جنوبی، برنده ی جایزه ی IMPAC

3-                              Rachel Cusk (1967)، انگلیسی زاده شده در کانادا، برنده ی جایزه ی Whitbread First Novel Award برای Saving Agnes، نویسنده ی سه رمان و یک کتاب درباره ی مادر بودن.

4-                              Peter Ho Davies (1966)، چینی باشنده ی ولز. مجموعه داستان های  The Ugliest House in the World  و Equal Love را نوشته است.

5-                              Susan Elderkin (1968)، انگستان، دو رمان Sunset over Chocolate Mountains و The Voices را پیش تر انتشار داده است.

6-                              Philip Hensher (1965)، تاریخ هنر شناس زاده ی لندن، پهار رمان موفق و یک مجموعه داستان انتشار داده است. جوان ترین نویسنده ی ثبت شده درOxford Camanion to Literature  است.

7-                              A.L. Kennedy (1965)، مشهور در اسکاتلند. 9 کتاب چاپ کرده است. نام او در گرنتای 1993 نیز آمده بود.

8-                              Hari Kunzru (1969)، هندی-انگلیسی، با رمان The Impressionist در باره ی تاریخ هند و انگلستان، به سال 2002 شهرت جهانی یافت. تاکنون رمانش به 16 زبان انتشار یافته است.

9-                              Toby Litt (1968)، انگلیسی، در جون 2002 رمان Finding Myself را منتشر کرد.

10-                          David Mitchell(1969)، انگلیسی، نخستین رمانشGhostwritten   را در سال 1999 منتشر کرد.

11-                          HaganO Andrew (1968)، اسکاتلندی، برای رمان نخستش Our Fathersبه سال 1999 کاندیدای دریافت همه ی جوایز ادبی موجود در انگستان شد.

12-                          David Peace (1967)، انگلیسی، از سال 1999 چهار رمانRed Riding Quarte t  درباره ی آدم کش حرفه ای در یورکشایر منتشر کرده است.

13-                          Dan Rhodes (1972)، انگلیسی، نویسنده ی کتاب غریب Anthropology وTell me The Truthabout Love tDon . به تازگی رمان Timoleon Vieta Come Home را انتشار داده است.

14-                          Ben Rice (1972)، انگلیسی، نویسنده ی رمان تازه منتشر شده ی  Pobby and Dingan

15-                          Rachel Seiffert (1971)، آلمانی-انگلیسی، با کتاب The Dark Room ، سه داستان درباره ی جنگ دوم جهانی از نگاه ِ یک آلمانی، در سال 2001 به لیست کاندیداهای جایزه ی بوکر پرایز پیوست.

16-                          Zadie Smith (1975)، جامائیکا-انگلستان. در سال 2000 با کتاب White Teeth  به شهرت جهانی رسید. به تازگی کتاب The Autograph Man را انتشار داد که استقبالی از آن نشد.

17-                          Adam Thirlwell (1978)، ولز، عضو تحریریه ی Areté. نخستین رمانش Politics را در اگوست 2003 انتشار خواهد داد.

18-                          Sarah Waters (1966)، ولز، در سال 1998 رمان Tipping the Velvet را منتشر کرد که توسط بی بی سی فیلمی از روی آن ساخته شد. پس از آن Affinity و Fingersmith را چاپ کرد.

19-                          Alan Warner (1964)، اسکاتلندی باشنده ی ایرلند، نویسنده ی دو کتابMorvern Callar  (1995) و so The Sopran(1998).

20-                          Rober McLiam Wilson (1964)، ایرلند شمالی، پیرترین نویسنده از نمایه گرنتا. رمان هایRipley Bogle (1989) و Eureka Street (1996).


 

   

بازچاپ مطالب دوات ممنوع است؛ به مطالب دوات فقط می‌توانید لینک بدهید.

برگشت